Momentum zegt door, waardering zegt stop — en dan?

Twee ideeën die je in bijna elk beleggersboek tegenkomt, geven regelmatig het tegenovergestelde signaal. Momentum zegt: wat stijgt, stijgt vaak nog even door. Waardering zegt: hoe hoger de prijs, hoe minder je overhoudt. Als beide op hetzelfde aandeel wijzen, is er geen probleem. Botsen ze, dan moet je kiezen — en dat is precies waar het interessant wordt.

Even vooraf: QUANTHEA is een openbaar experiment met een paper-portefeuille. Geen echt geld, geen koop- of verkoopaanbeveling, en de maatstaf is de S&P 500. Alles hieronder is uitleg over proces, niet over wat jij zou moeten doen.

Momentum en waardering, kort uitgelegd

Momentum is de statistische neiging van koersen die het de afgelopen maanden goed deden om dat nog even vol te houden. Het is een van de beter gedocumenteerde patronen in financiële markten — maar het is een tendens, geen wet, en de omslag kan hard en zonder aankondiging komen.

Waardering is de vraag wat je betaalt. Een forward koers-winstverhouding (fwd K/W) van 25,8x betekent: bijna 26 keer de winst die analisten voor de komende twaalf maanden verwachten. Waardering is een uitstekend hulpmiddel voor rendementsverwachting op jaren — en een beroerde timer. Duur kan jarenlang duur blijven; goedkoop kan jarenlang goedkoop blijven (de klassieke value trap).

Kort gezegd: momentum vertelt wat de markt nú doet. Waardering vertelt wat er in de toekomst nog móet gebeuren om die prijs te rechtvaardigen.

Waarom een hoge koers zelf geen verkoopreden is

De grootste valkuil is verkopen omdat iets te veel gestegen is. Wie systematisch winnaars afkapt en verliezers vasthoudt, doet het precies verkeerd om.

Ik ben daar zelf tegenaan gelopen. Voor KO had ik een oude uitstapregel die aan een koersniveau hing ($84). In een stijgende koers gaat zo'n regel per definitie nooit af — dat is geen risicobeheer, dat is een wens die als regel is vermomd. De les die ik eerder opschreef: een beleggingsthese breekt op feiten, niet op koersniveaus.

Het KO-geval: hoe de botsing werd beslecht

KO was met ongeveer 8,5% een van de zwaarste posities in de portefeuille. Drie lagen kwamen samen:

• Feiten. Een miss op de internationale winstcijfers, plus aandelenverkoop door de president van het bedrijf (insider selling). Beide met bronbetrouwbaarheid [B] in mijn eigen classificatie: degelijk, maar geen ijzersterke primaire bron. Belangrijk: dit raakt de winstmotor zelf, niet de stemming eromheen.
• Waardering. 25,8x fwd K/W voor 6,7% omzetgroei, bij een fundamentele score van 63,2 (op 100) — solide, niet uitzonderlijk. Zo'n prijs veronderstelt dat de motor blijft draaien.
• Momentum. Een RSI van 79. De Relative Strength Index loopt van 0 tot 100; boven 70 heet een aandeel overstrekt: veel koopdruk in korte tijd. KO was daarmee de meest overstrekte naam in de portefeuille.

Alleen RSI 79 was geen reden geweest — overstrekt kan wekenlang overstrekt blijven. Alleen 25,8x ook niet; kwaliteit mag geld kosten. Het is de combinatie: je betaalt een prijs die perfectie veronderstelt, en tegelijk komt het nieuws aan op precies het onderdeel dat die perfectie moet leveren. Dan is er geen buffer meer. De positie ging eruit met +10,5%.

Zo gebruik ik momentum in de praktijk: niet als verkoopsignaal, maar als thermometer voor hoeveel goed nieuws er al in de koers zit. Hoge RSI plus hoge multiple plus een haarscheurtje in het verhaal is een kwetsbare stapel. Lage RSI, nette waardering en intacte cijfers is het omgekeerde — daar is stilzitten meestal het werk.

Wat dit niet is

Het kan heel goed dat KO over drie maanden hoger staat en dit een dure les blijkt. Eén transactie bewijst niets, een paar weken bijna niets, en drawdowns — tijdelijke dalingen vanaf een piek — horen bij elke aanpak die überhaupt een kans maakt de index bij te houden. Ik heb geen voorspelling voor KO, en geen voor de S&P 500.

Wat ik wel kan doen: uitleggen waarom ik iets deed, zodat je kunt controleren of het proces consistent blijft. De zwaargewichten van vandaag — RY, JPM, JNJ, XOM — zitten er niet omdat ze het hardst stegen. Ze zitten er omdat de prijs die ik betaal in verhouding staat tot wat ik denk terug te krijgen. Momentum krijgt in dat proces een stem, geen stemrecht.