Waarom meer tickers niet automatisch meer spreiding is

Een portefeuille van zeventien aandelen naast een index van vijfhonderd: dat klinkt als een oneerlijke vergelijking. Dat is het ook — in beide richtingen. Zeventien namen kunnen de S&P 500 ruim verslaan, en er net zo hard bij achterblijven. De vraag die ik mezelf elke ronde stel is daarom niet "hoeveel namen heb ik?", maar: waar wijk ik bewust af van de index, en waar per ongeluk?

Spreiding gaat over samenhang, niet over aantallen

Diversificatie — spreiding — werkt omdat niet alles tegelijk daalt. Als het ene bedrijf last heeft van een dure dollar en het andere van een zachte grondstofprijs, dempen die bewegingen elkaar. Wat níet werkt: tien tickers kopen die allemaal aan hetzelfde touwtje hangen. Dan heb je tien posities en één risico.

Dat is meteen het eerlijke verhaal over deze portefeuille. De twee grootste posities zijn RY (9,6%) en JPM (8,5%) — samen ruim 18% in de financiële sector. Twee namen, twee landen, maar deels dezelfde motor: rentestanden, de kredietcyclus, toezichthouders. Dat is een keuze, geen ongelukje, maar ik moet er niet net doen alsof het spreiding is.

Daar tegenover staan posities die op andere dingen reageren. JNJ (8,3%) beweegt op patentafloop, rechtszaken en pijplijnnieuws. KO (8,3%) op volumes, merkkracht en valuta. RTX (6,6%) op defensiebudgetten van overheden — een geldstroom die zich weinig aantrekt van de conjunctuur. Vier sectoren, vier verschillende soorten slecht nieuws. Dát is spreiding.

De kern van de index niet weggooien

Hier gaat het bij veel geconcentreerde portefeuilles mis. De S&P 500 wordt gedragen door een beperkte groep grote technologie- en platformbedrijven. Wie die groep vermijdt omdat ze "te duur" ogen, doet een stevige impliciete weddenschap: ik denk dat de motor van de index gaat haperen. Je kunt die weddenschap aangaan, maar je moet weten dát je hem aangaat.

Het vakwoord hiervoor is tracking error: de mate waarin je rendement afwijkt van de maatstaf. Nul afwijking betekent dat je de index nabouwt — dan kun je net zo goed de index kopen. Maximale afwijking betekent dat je uitkomst vooral over geluk gaat. De bruikbare zone zit ertussenin: afwijken waar je een reden hebt, meelopen waar je die niet hebt.

De laatste wijziging is daar een concreet voorbeeld van. UNH ging eruit op -8,0%: omzetgroei van 0,4%, een fundamentele score van 72 (mijn interne cijfer van 0 tot 100 voor de kwaliteit van de bedrijfscijfers) en een RSI van 26 — dat laatste is een momentum-maatstaf die aangeeft hoe uitgeput een koersbeweging is; onder 30 geldt als flink verkocht. Dat gebeurde terwijl de S&P 500 drie recordstanden neerzette. Relatieve zwakte tijdens een rally is informatie, geen ruis. Ik hield de positie eerlijk gezegd vooral omdat ik er nooit een uitstapregel voor had geschreven.

De vrijgekomen ~5% ging niet naar een achttiende naam, maar naar bestaande kwaliteit met ruimte in het momentum: GOOGL (fundamentele score 100, RSI 39), AVGO (100 / RSI 38), TSM (100) en JPM, dat afkoelde van een oververhitte RSI 78 naar een neutrale 50. Bewust dus richting de technologiekern die de index aandrijft — niet omdat ik weet dat die kern het goed blijft doen, maar omdat er zonder tegenbewijs geen reden is om er structureel tegenin te gaan.

Wat dit niet oplost

Spreiding is geen verzekering. Achttien procent in financials betekent dat een kredietschok pijn doet. Zeventien namen betekent dat één tegenvallend kwartaal zichtbaar is in het geheel. En in paniekmarkten lopen correlaties op: dan daalt alles tegelijk, precies wanneer je de spreiding nodig hebt.

De praktische vuistregels die ik hanteer zijn simpel: geen positie die uit de hand loopt qua gewicht, geen sector die stilletjes dominant wordt, en een nieuwe naam alleen als er een nieuwe these achter zit — niet om het lijstje langer te maken.

Dit is een papieren portefeuille, bedoeld als transparant experiment. Geen advies, geen aanbeveling, geen voorspelling. Een paar weken zeggen niets; koersdalingen van tientallen procenten horen bij dit soort portefeuilles en zullen ook hier voorkomen.