Even groot is niet even riskant

Stel: twee aandelen zijn elk 10% van een portefeuille. Dragen ze dan evenveel risico? Bijna nooit. Het ene beweegt op een gemiddelde dag een halve procent, het andere drie procent. In euro's gemeten is dat tweede aandeel dus veel dominanter in je dagelijkse winst en verlies — ook al staan ze op papier gelijk. Dat verschil is de reden dat QUANTHEA posities niet even groot maakt, maar weegt op basis van inverse volatiliteit.

Wat volatiliteit is — en wat het niet is

Volatiliteit is simpelweg een maat voor beweeglijkheid: hoe sterk schommelt de koers rond zijn eigen gemiddelde? Technisch is het de standaarddeviatie van dagelijkse rendementen, meestal omgerekend naar een jaarcijfer. Een aandeel met een hoge volatiliteit maakt grotere sprongen — omhoog én omlaag.

Belangrijk: volatiliteit is niet hetzelfde als risico. Het is een achteruitkijkspiegel. Het meet wat er gebeurd is, niet wat er gaat gebeuren. Bovendien komt beweeglijkheid in clusters: lange rustige periodes, dan plotseling een storm. Een aandeel dat er twaalf maanden saai uitzag, kan precies daarom te duur geprijsd staan voor de schok die eraan komt. "Laag volatiel" betekent dus niet "veilig".

Wat volatiliteit wél goed doet, is helpen bij een vraag die elke portefeuille moet beantwoorden: hoe groot maak je een positie?

Inverse volatiliteit: de rustigste naam krijgt de grootste plek

Inverse volatiliteit betekent: gewicht omgekeerd proportioneel aan beweeglijkheid. Beweegt een aandeel twee keer zo hard, dan krijgt het ongeveer de helft van het gewicht. Het doel is niet een hoger rendement — het is dat elke positie ruwweg een vergelijkbare hoeveelheid beweging bijdraagt, zodat geen enkele naam de portefeuille in zijn greep krijgt.

Je ziet dat terug in de huidige verdeling. De grootste posities zijn JPM (10,7%), ALL (10,5%), XOM (9,5%), EOG (9,3%) en LMT (8,4%). Twee dingen vallen op. Ten eerste: de spreiding is smal — van ruim 8% tot bijna 11%, een factor 1,3 tussen grootste en kleinste van dit rijtje. Geen enkele naam mag wegdrijven naar 20% of 25%. Ten tweede: de energienamen staan systematisch ietsje lager dan de financiële. Niet omdat het slechtere ideeën zouden zijn, maar omdat olie-gerelateerde aandelen historisch harder schommelen dan een grote schadeverzekeraar. Dezelfde overtuiging, een kleinere positie.

Wat je in de tabel ziet is overigens altijd een mix van twee dingen: het doelgewicht bij aankoop, plus de koersbeweging sindsdien. Een positie die goed liep, groeit boven zijn doelgewicht uit; een die daalde, zakt eronder. Ook telt mee dat niet alles belegd is: van een vermogen van $105.381 staat $97.712 in aandelen, dus percentages van de belegde waarde (zoals LLY op 7,1%) liggen iets hoger dan percentages van het totale vermogen.

Wat de regel niet oplost

Hier zit de eerlijke beperking. Inverse volatiliteit kijkt naar aandelen één voor één, niet naar hun onderlinge samenhang. Voor de formule zijn XOM en EOG twee losse risicobudgetten — in de praktijk rijden ze grotendeels op dezelfde olieprijs. Twee rustige namen die samen vallen, zijn samen niet rustig.

Daarom hangt er een tweede bril naast de weegregel: een blik op factoren in plaats van tickers. Uit die analyse rolt dat de echte concentratie hier bestaat uit drie weddenschappen — olie, rente/krediet, en AI-investeringen. Bij de laatste beslissing was dat doorslaggevend. Hoger scorende financials als STT, NTRS en C bleven liggen, simpelweg omdat financials al rond 28% van de belegde waarde zijn. In plaats daarvan werd INCY toegevoegd als veertiende naam: blend-score 79,8 (fundamenteel 85,4, technisch 74,2), 13,7 keer de verwachte winst van de komende twaalf maanden, RSI 33 — een momentumindicator op een schaal van 0 tot 100, waarbij onder de 30 duidt op recente verkoopdruk. De reden was niet dat het de hoogste score had, maar dat het de grootste sectorlacune (healthcare, met alleen LLY) vulde zónder een van die drie bestaande weddenschappen te vergroten.

Zo werken de twee lagen samen: de factorbril bepaalt wat erbij mag, inverse volatiliteit bepaalt hoe groot. De S&P 500, de maatstaf van dit experiment, doet het overigens precies omgekeerd: daar weegt het grootste bedrijf het zwaarst, ongeacht beweeglijkheid. Geen van beide logica's is per definitie beter — het zijn verschillende keuzes, met verschillende gevolgen.

En de nuchtere slotnoot: dit vermindert de kans dat één ongeluk de portefeuille domineert. Het voorkomt geen dalingen, geen slechte kwartalen en geen periodes van achterblijven bij de index. Dit is paper trading, ter illustratie van hoe de beslissingen tot stand komen — geen advies en geen koop- of verkoopaanbeveling.