Als de reële rente daalt, wint duration: hoe hypothese mom_tip_real_rate_easing_63d door de zeef kwam

Vandaag kwam één hypothese door alle poorten van onze statistische zeef. Intern heet ze mom_tip_real_rate_easing_63d, in onze eigen signaal-DSL: momentum|63|TIP|-|IGV,QQQ,SMH,XLK|XLP,XLU|defensive|0.35.

In gewoon Nederlands: kijk of TIP — de ETF op inflatiegeïndexeerde Amerikaanse staatsobligaties — over de afgelopen 63 handelsdagen (ruim drie maanden) een positief totaalrendement boekte. Zo ja, dan verschuift de overlay 35% van de portefeuille uit de defensieve mand (XLP, XLU) naar de hoog-beta mand (QQQ, XLK, IGV, SMH). Zo nee, dan blijft de basispositie defensief. Alles wat hieronder staat is papieren onderzoek, illustratief bedoeld, en géén beleggingsadvies of koop-/verkoopaanbeveling.

Waarom dit economisch zou moeten kloppen

Het mechanisme is bijna boekhoudkundig. Bij inflatiegeïndexeerde obligaties zit de inflatiecompensatie in de hoofdsom; wat er in de koersbeweging overblijft, is grotendeels de reële rente. Een positief driemaands totaalrendement op TIP betekent dus: de reële discontovoet is gedaald.

En een aandeel is niets anders dan verre kasstromen, contant gemaakt. Software (IGV), halfgeleiders (SMH) en de brede techindex (QQQ, XLK) hebben hun winsten het verst in de toekomst liggen — de langste effectieve duration van de aandelenmarkt. Die worden per definitie het hardst opgetild als de reële discontovoet zakt. Basisconsumptie (XLP) en nutsbedrijven (XLU) leveren hun kasstroom veel meer nu, en profiteren dus relatief minder. Dat we het signaal in absolute-rendementsvorm meten en niet als relatieve kracht, sluit aan bij de klassieke time-series-momentumliteratuur (Moskowitz, Ooi & Pedersen, 2012).

De poorten die de hypothese moest halen

1. Out-of-sample beter dan de simpele barbell. Na 2018-12-31 — data die de hypothese bij constructie niet kende — komt de overlay op een Sharpe van 1,20, tegen 0,97 voor de simpele barbell. Belangrijker nog: de overlay verslaat óók de pure hoog-beta mand (1,01). Zonder die tweede vergelijking zou dit gewoon een verkapte "zit altijd in tech"-weddenschap kunnen zijn.

2. Volledige historie. Over de hele steekproef: 0,92 tegen 0,79 voor de barbell, met een Newey-West-gecorrigeerde t-waarde van 2,67. Die correctie is nodig omdat dagrendementen van een traag signaal overlappen en autocorreleren; zonder correctie zou de t-waarde geflatteerd zijn.

3. Placebo-test. We geven dezelfde dosis van 35% op willekeurige dagen, zodat alleen de timing verdwijnt en de blootstelling blijft. De p-waarde kwam uit op 0,0 (afgerond). Het effect zit dus in wanneer het signaal aanstaat, niet in het feit dat er meer aandelenrisico wordt genomen.

4. Consistentie per jaar. In 17 van de 20 jaren beter dan de barbell (85%). Drie jaren dus slechter — dat is normaal en het hoort vermeld te worden.

5. Conditionele t-waarde. Aan-dagen versus uit-dagen: t = 2,14, een geannualiseerd verschil van ongeveer 26%, over 3.299 aan-dagen en 1.649 uit-dagen.

6. Deflated Sharpe Ratio. 0,978, boven onze drempel van 0,95. De CSCV-out-of-sample-rang is 0,918. Transactiekosten van 5 basispunten per omschakeling zijn in alle cijfers meegenomen.

Een bevestiging — maar geen onafhankelijk tweede bewijs

Dit was expliciet een mechanismetest. We hadden trend_tip_real_yield_easing_120d al aangenomen: dezelfde reële-rente-lead, maar in langzame 120-daagse trendvorm. De vraag was falsifieerbaar in beide richtingen: bestaat de edge alléén in die trage variant, of transmitteert hij ook op 63 dagen én in absolute-rendementsvorm? Het antwoord is: hij transmitteert. Samen met trend_tlt_duration_riskoff_lead_20d ontstaat zo een familie van signalen die allemaal hetzelfde zeggen — de obligatiemarkt prijst de discontovoet iets eerder dan de aandelenfactoren.

Een bevestiging op een aangrenzende aanname is sterker bewijs dan een losse treffer. Maar het is géén tweede, onafhankelijk bewijs: het is dezelfde marktdata, dezelfde periode, sterk gecorreleerde signalen. Van de 424 varianten die we ooit hebben getest, schatten we het aantal effectief onafhankelijke tests op ongeveer 24 — precies omdat zulke families onderling overlappen.

Wat hier zwak aan is

De conditionele t van 2,14 ligt maar net boven de conventionele grens van 2. In combinatie met een geannualiseerd verschil van ~26% betekent dat: het effect is groot, maar ook luidruchtig. Ook de Deflated Sharpe van 0,978 zit boven de drempel van 0,95, maar niet ruim. En het signaal staat op ongeveer twee derde van de dagen aan (3.299 van 4.948), dus dit is grotendeels een tilt, geen zeldzaam alarm.

Het belangrijkste voorbehoud is statistisch: de Probability of Backtest Overfitting over de hele zoektocht is 20%. Eén op vijf. Dat is geen formaliteit — dat is de eerlijke kans dat we hier naar een fraai patroon in ruis kijken.

"Aangenomen" betekent bij ons daarom precies één ding: deze hypothese wordt kennis voor het brein, geen automatische handelsregel. Het brein mag hem negeren, kleiner doseren of tegen andere signalen wegstrepen. Winst is niet gegarandeerd, en dit blijft een papieren portefeuille.