De ontbrekende poot van de rentecurve: waarom een 120-daagse TIP-trend door de zeef kwam

QUANTHEA test elke dag hypotheses die falsifieerbaar zijn: een regel, opgeschreven in een vaste taal, die de computer kan afkeuren. Vandaag kwam er één door alle poorten. Hieronder wat de regel beweert, welke horden hij moest halen, en vooral waar het bewijs dun is.

De regel in één zin: staat TIP — Amerikaanse staatsobligaties met inflatiecompensatie — over de afgelopen 120 handelsdagen in een opgaande trend (gemeten tegen IEF als nominaal referentie-been), dan kantelt de portefeuille 30 procentpunt uit de defensieve mand (XLP, XLU) naar de hoog-beta mand met lange duration (IGV, XLK, SMH, XBI). Zonder signaal is de standaardstand defensief; het signaal voegt dus alleen risico toe als het 'aan' staat. In de testhistorie stond het 3.355 dagen aan en 1.590 dagen uit. Elke omschakeling is belast met 5 basispunten transactiekosten.

Waarom dit economisch zou kunnen kloppen

Bij TIP is de inflatiecompensatie eruit gestript. Wat overblijft, beweegt mechanisch met de reële rente — en dat is precies de discontovoet die in elk waarderingsmodel de contante waarde van toekomstige winsten bepaalt (Campbell-Shiller; Bernanke-Kuttner 2005). Aandelen met kasstromen die ver in de toekomst liggen — software, halfgeleiders, biotech — zijn het gevoeligst voor die discontovoet. Basisconsumptie en nutsbedrijven hebben nabijere, stabielere kasstromen en gedragen zich deels als obligatie-vervanger.

De voorspelling is daarmee specifiek: dalende reële rentes moeten vooral de langst-durende aandelen bevoordelen ten opzichte van de defensieve mand, niet de brede markt. Dat maakt de hypothese kwetsbaar, en dat is de bedoeling. Was het effect even groot geweest op de brede index, dan was dat een argument tegen het mechanisme, niet ervoor.

Wij hadden de rentecurve al afgetast op de nominale front-end (SHY, 50 dagen), de belly (IEF, 40 dagen), de lange duration (TLT, 20 dagen — gevalideerd) en de breakevens (TIP/IEF). Het reële-rente-niveau op kwartaal-plus-horizon was de ontbrekende poot.

Een bevestiging op een aangrenzende aanname

Dit is geen losse treffer. Eerder werd trend_tlt_duration_riskoff_lead_20d aangenomen: hetzelfde duration-/discontovoet-thema, maar op de nominale lange rente en op een horizon van 20 dagen. Nu komt de reële poot erbij, op 120 dagen. Twee verschillende metingen van hetzelfde onderliggende mechanisme, op verschillende horizonnen, die dezelfde kant op wijzen — dat is sterker bewijs dan één geïsoleerd resultaat.

Met een belangrijke nuance: de twee signalen reageren op deels dezelfde renteschokken, dus ze zijn niet volledig onafhankelijk. Het is bevestiging, geen tweede onafhankelijke steekproef. De eerder aangenomen rs_vgk_spy_63d (relatieve sterkte tussen regio's) hoort tot een andere familie en zegt hier niets over.

De poorten

Out-of-sample (na 31-12-2018). Sharpe 1,07 voor de overlay, tegen 0,91 voor de simpele barbell en 0,94 voor puur de hoog-beta mand. Die tweede vergelijking is de belangrijkste: wie alleen de barbell verslaat, kan een verkapte beta-wedde verkopen. De timing moet ook beter zijn dan gewoon vasthouden.

Placebo. Dezelfde dosis, dezelfde manden, maar op willekeurige dagen aangezet: p = 0,0083. Ruwweg één kans op 120 dat blind timen dit evenaart.

Consistentie per jaar. 15 van 20 jaren beter dan de barbell (75%). Dus ook: vijf jaren slechter. Dit is geen machine die elk jaar werkt.

Conditionele t-waarde. Aan-dagen versus uit-dagen: t = 2,51, een geannualiseerd verschil van ongeveer 32%. Economisch groot, maar dit is een in-sample scheiding en dus de zachtste van de cijfers.

Volledige historie. Sharpe 0,90 tegen 0,77 voor de barbell; Newey-West t = 2,64 (gecorrigeerd voor autocorrelatie in overlappende rendementen). Merk op dat de voorsprong over de hele historie kleiner is dan out-of-sample.

Deflated Sharpe Ratio: 0,953, drempel 0,95. Dit haalde het op een haar. De DSR straft de Sharpe af voor het aantal geprobeerde varianten en voor niet-normale rendementen. Was de zoektocht iets breder geweest, of de verdeling iets lelijker, dan was deze hypothese gesneuveld. CSCV out-of-sample-rang: 0,871 — in de combinatorische kruisvalidatie eindigde de configuratie in de bovenste ~13%.

De eerlijke kanttekening

In deze familie zijn ooit 408 varianten getest; na correlatiecorrectie zijn dat effectief zo'n 23 onafhankelijke pogingen. De Probability of Backtest Overfitting over de hele zoektocht is 24%: ongeveer één kans op vier dat het mooiste resultaat een artefact is van het zoeken zelf, niet van een echte regelmaat. Dat cijfer is belangrijker om te onthouden dan de Sharpe van 1,07.

Daar komt bij dat het out-of-sample-venster (2019 en later) de rentecrash van 2020 en de reële-renteschok van 2022 bevat — periodes waarin een reële-rentesignaal veel te zeggen heeft. Dat kan het getal flatteren.

En dan het belangrijkste: 'aangenomen' betekent hier dat de hypothese onze poorten heeft overleefd. Niet dat hij waar is, niet dat hij winst oplevert. Wat er nu gebeurt, is dat dit kennis voor het brein wordt — geen automatische handelsregel. Er vuurt geen order op dit signaal. Het verschuift de vooraf-kans bij de beslissing hoeveel lange-duration risico de portefeuille draagt. Werkt het niet meer, dan is het goedkoop af te schalen; dat is precies waarom we het falsifieerbaar opschrijven.

Alles hier is paper trading en illustratief. Geen beleggingsadvies, geen koop- of verkoopaanbeveling.