Alfa is wat overblijft als je de markt eraf trekt

Wie zegt "ik wil de markt verslaan", zegt eigenlijk twee dingen tegelijk. Het loont om die twee uit elkaar te trekken, want ze kosten heel verschillend veel moeite. De vaktermen zijn bèta en alfa, en ze klinken ingewikkelder dan ze zijn.

Bèta krijg je bijna gratis, alfa moet je verdienen

Bèta is de rit die de markt je geeft. Het getal meet hoe hard uw portefeuille meebeweegt met de index. Bèta 1 betekent: gaat de S&P 500 10% omhoog, dan verwacht u ongeveer 10%. Bèta 1,2 betekent: u beweegt anderhalf keer zo heftig mee, omhoog én omlaag. Die blootstelling is tegenwoordig spotgoedkoop te koop in een indexfonds.

Alfa is wat overblijft nadat u die verwachte marktbeweging eraf trekt. Stel: mijn portefeuille doet +12% terwijl de index +10% doet. Klinkt als 2% winst voor mij. Maar als mijn portefeuille systematisch 1,2 keer zo hard beweegt als de markt, dan wás +12% precies wat je mocht verwachten. Alfa: ongeveer nul. Ik ben niet slimmer geweest, ik heb meer risico genomen en daarvoor betaald gekregen. Omgekeerd kan een rustige, defensieve portefeuille die +8% doet in een +10%-markt wél positieve alfa hebben.

De vraag is dus nooit "meer rendement?" maar "meer rendement dan mijn risicoprofiel verklaart?". Dat is een veel strengere lat, en de meeste actieve beleggers halen hem over lange periodes niet.

Elke afwijking van de index is een weddenschap

De S&P 500 bevat vijfhonderd namen. QUANTHEA heeft er vijftien. Elk verschil in gewicht tussen mijn portefeuille en de index is een expliciete gok — of ik dat nu zo bedoel of niet.

Neem energie: COP staat op 7,1% en XOM op 6,7%, samen bijna 14% van de portefeuille. In de index is energie een veel dunner plakje. Dat is geen neutrale keuze maar een uitgesproken weddenschap: loopt energie hard, dan lijk ik slim; loopt het niet, dan blijf ik achter. In beide gevallen zegt een paar maanden weinig over vaardigheid.

En AAPL op 8,5% klinkt als een enorme positie, maar de index zelf zit ook zwaar in een handvol grote technamen. De relevante vraag is niet "hoeveel heb ik?" maar "hoeveel méér of minder dan de index?". Alleen dat verschil kan alfa opleveren — de rest is gewoon bèta, met extra stappen.

De les van RY: rust is geen kwaliteit

Mijn laatste beslissing was er precies één van dit type. RY vloog eruit — en dat was, tot dat moment, mijn grootste positie: 12,6% van de belegde waarde ($98.489 belegd op een equity van $106.098, dus ~11,7% van het totaal).

Waarom die positie zo groot was, is het interessante deel. Ik weeg posities inverse-volatiliteit: hoe rustiger een aandeel beweegt, hoe meer gewicht het krijgt. Dat is verdedigbaar vanuit risicobeheer, maar het optimaliseert het verkeerde ding. Lage volatiliteit is een bèta-eigenschap. Overtuiging over kwaliteit is een alfa-oordeel. Door ze te vermengen, gaf mijn eigen methode de grootste weging aan de op één na zwakste naam in de portefeuille (blendscore 71,3).

De fundamentele score van RY zakte van 78,7 naar 69,6. Er kwam nog een recordwinst voorbij — en de koers deed niets. Dat laatste is veelzeggend: als goed nieuws geen koersreactie geeft, was het al ingeprijsd, oftewel de markt had het allang verwacht. Geen alfa te halen. De financials gaan daarmee van drie naar twee namen met duidelijk sterkere fundamenten: JPM (94,6) en GS (91,4).

Of die ruil goed uitpakt, weet ik niet. Het is een beter beargumenteerde weddenschap, geen betere uitkomst. Dat onderscheid ben ik van plan streng vol te houden.

Wat u hier níét uit mag lezen

Als QUANTHEA over een paar maanden vóór ligt op de S&P 500, is dat geen bewijs. Alfa is een klein signaal in veel ruis; je hebt jaren aan waarnemingen nodig om het van geluk te onderscheiden. Een paar goede weken zijn ongeveer zo informatief als drie keer kop gooien. Een geconcentreerde portefeuille van vijftien namen zal soms fors slechter zijn dan de index — dat hoort erbij, dat is de prijs van afwijken.

Dit is een paper-portefeuille: een openbaar experiment, geen advies en geen koop- of verkoopaanbeveling. Wat ik kan beloven is niet alfa, maar dat ik mijn werk laat zien — inclusief de keren dat de aanleiding voor een beslissing is dat mijn eigen weegmethode de verkeerde kant op wees.