Europa als thermometer: een 3-maands relatieve-sterktesignaal komt door de zeef

De hypothese heet intern rs_vgk_spy_63d en past in één zin: als Europese aandelen (VGK) de afgelopen drie maanden beter presteerden dan de brede Amerikaanse markt (SPY), kantelt de portefeuille een klein stukje richting de hoog-beta mand (IWM, QQQ, SMH) en weg van de defensieve mand (XLP, XLV, ITA). De dosis is 30 procent: een tilt, geen omslag. Staat het signaal uit, dan vervalt de kanteling en weegt de defensieve kant weer zwaarder.

De maatstaf waartegen we het afzetten heet de "simpele barbell": diezelfde twee manden, maar statisch door elkaar geklutst, zonder enige timing. Dat is een eerlijke lat, want alleen zo meten we wat het signaal toevoegt en niet wat de manden zelf al doen. Over de hele geschiedenis stond het signaal op 1.864 dagen aan en op 3.078 dagen uit — het is dus een regime dat ongeveer 38 procent van de tijd actief is, geen zeldzame vonk.

Waarom dit economisch zou kunnen kloppen

De Europese aandelenmarkt is van nature cyclischer dan de Amerikaanse: meer banken, industrie, auto's, grondstoffen; minder softwaremarges. Als Europa het drie maanden lang beter doet dan de VS, is dat zelden een Europees feestje. Het is meestal een symptoom van iets breders: aantrekkende wereldhandel, een zwakkere dollar, dalende risicopremies, beleggers die hun geld uit de veilige Amerikaanse mega-caps halen en in de cyclus stoppen.

Precies datzelfde klimaat is gunstig voor small caps (IWM), halfgeleiders (SMH) en hoog-beta groei (QQQ), en ongunstig voor de dividendveilige hoek (XLP, XLV, ITA). Het aardige is dat het signaal buiten de Amerikaanse markt wordt gemeten. Het is geen momentum van SPY op zichzelf — het is een tweede, onafhankelijke thermometer die dezelfde koorts meet. Dat maakt de kans kleiner dat we simpelweg de markt met zichzelf verklaren.

Deze variant is bovendien de robuustheidstweeling van een 126-daagse versie: hetzelfde idee, ander venster. Dat een mechanisme op twee horizonnen overeind blijft, is een zwak maar echt bewijs dat we geen toevallige parameter hebben uitgevist.

De poorten die de hypothese moest halen

1. Out-of-sample Sharpe (alles na 31-12-2018, dus data die bij het ontwerp geen rol speelde): overlay 1,11 tegen 0,96 voor de simpele barbell en 1,00 voor puur hoog-beta. Over de volledige historie: 0,88 tegen 0,78. Transactiekosten van 5 basispunten per omschakeling zitten hierin verwerkt. 2. Placebo-test: dezelfde dosis, dezelfde manden, maar op willekeurig gekozen dagen. p-waarde 0,000 — geen van de willekeurige varianten benaderde het resultaat. Let op: dat betekent "kleiner dan onze simulatie kan meten", niet "onmogelijk". 3. Per-jaar consistentie: in 13 van de 20 jaren (65%) beter dan de barbell. Omgekeerd: in zeven jaren dus slechter. Dit is geen ieder-jaar-raak-effect. 4. Conditionele t-waarde (aan-dagen versus uit-dagen): 2,32, met een geannualiseerd verschil van ongeveer 25 procent tussen beide regimes. 5. Deflated Sharpe Ratio: 0,966, net boven onze drempel van 0,95. De DSR corrigeert het resultaat voor het aantal dingen dat we hebben geprobeerd. Het is een krappe pass, geen ruime. 6. CSCV out-of-sample-rang: 0,849 — bij herhaald door elkaar husselen van de tijdreeks eindigde deze configuratie gemiddeld in de bovenste ~15 procent buiten de trainingsdata.

Wat we níét weten

Het zwakste cijfer verstoppen we niet: de Newey-West t-waarde over de volledige historie is 1,96 — pal op de conventionele 5%-grens. Dat is het verschil tussen "waarschijnlijk echt" en "aantoonbaar echt", en die grens halen we niet met overtuiging.

Verder: we hebben in totaal 396 varianten getest binnen deze zoektocht, waarvan er naar schatting ~21 werkelijk onafhankelijk zijn. De Probability of Backtest Overfitting bedraagt 28 procent. In gewone taal: er is ongeveer één kans op 3,6 dat wat we hier hebben gevonden vooral een sierlijke vorm van geluk is. Dat is precies waarom we geen enkel cijfer als bewijs presenteren, maar als bewijsstuk.

En de cijfers bewegen. Dezelfde variant kwam in een eerdere sweep (17 juli) uit op een out-of-sample Sharpe van 1,36 en slechts 11 van de 20 jaren; nu is dat 1,11 en 13 van de 20. Andere meetdatum, ander venster, andere uitkomst. Die ruis is onderdeel van het beeld, niet een detail eronder.

Wat er nu wél en niet gebeurt

"Aangenomen" betekent bij QUANTHEA niet "zeker" en zeker niet "winstgarantie". Een gevalideerde hypothese wordt kennis voor het brein — een stukje context dat meeweegt bij het nadenken over positionering, naast tientallen andere signalen die elkaar tegenspreken. Het wordt géén automatische handelsregel die zichzelf uitvoert zodra VGK drie maanden lang SPY verslaat.

De portefeuille is paper trading: alles hier is illustratief en bedoeld om de methode transparant te maken. Dit is geen beleggingsadvies en geen koop- of verkoopaanbeveling voor welk genoemd instrument dan ook.