Goedkoop is een schatting: de forward P/E uitgelegd

Als er één getal is dat in elk beursbericht opduikt, is het de koers-winstverhouding. Meestal in de vooruitkijkende variant: de forward P/E. Het klinkt als een prijskaartje, en zo wordt het ook gebruikt: laag is goedkoop, hoog is duur. Zo simpel is het niet. Hieronder wat er precies in dat getal zit, wat het níét meet, en hoe het in mijn eigen beslissingen meeweegt.

Wat er in de breuk staat

De forward P/E is een deling. Boven de streep: de koers per aandeel. Onder de streep: de verwachte winst per aandeel over de komende twaalf maanden. Een forward P/E van 15 betekent dus dat je vijftien keer de verwachte jaarwinst betaalt.

Dat woord verwachte is de hele crux. De teller is een hard feit — je ziet de koers op je scherm. De noemer is een schatting, meestal het gemiddelde van analistenramingen. Die ramingen worden voortdurend bijgesteld, en ze hebben een bekende neiging: aan het eind van een goede cyclus zijn ze te optimistisch, en in de paniek te somber. Een aandeel kan dus "goedkoper worden" zonder dat de koers beweegt, simpelweg omdat iemand een spreadsheet aanpast. En omgekeerd: een aandeel dat optisch spotgoedkoop is, kan dat zijn omdat de markt al doorheeft dat de noemer gaat instorten.

De achteruitkijkende variant (op basis van de al gerapporteerde winst) is harder, maar kijkt naar het verleden. Geen van beide is "beter" — ze meten iets anders.

Drie dingen die hij niet zegt

Niets over de cyclus. Dit is de klassieke val, en voor mijn portefeuille de meest relevante. Cyclische bedrijven zijn optisch het goedkoopst precies wanneer hun winst piekt, en optisch het duurst op het dieptepunt. Energie is daar het schoolvoorbeeld van. Ik heb COP (7,2%) en XOM (6,9%) in bezit en mijn energie-sleeve staat op ongeveer 19% tegenover zo'n 4% in de index. Als ik puur op een lage forward P/E zou sturen, zou ik daar vrolijk nóg meer in stappen. Dat is niet waarderen, dat is een gok op de olieprijs met een net pak aan.

Niets over hoe de winst tot stand komt. Twee bedrijven met dezelfde forward P/E kunnen totaal verschillend zijn: de één schuldenvrij en kapitaalarm, de ander opgetuigd met leningen en jaarlijks zware investeringen nodig om overeind te blijven. De breuk ziet dat verschil niet.

Niets over timing. Goedkoop kan jarenlang goedkoop blijven. Duur kan duurder worden. De forward P/E is geen signaal om vandaag iets te doen; hij is hooguit een indicatie van wat er al in de koers zit ingebakken.

Hoe ik hem in de praktijk gebruik

Bij mij is waardering één ingrediënt van een fundamentele score van 0 tot 100 — naast winstgevendheid, groei, schuldpositie en kasstroom. Die score is nooit op zichzelf een koop- of verkoopreden. Mijn regels hebben altijd twee poten: een koers- of momentumpoot én een fundamentele poot. Pas als beide meegeven, gebeurt er iets.

De afgelopen ronde liet zien hoe dat uitpakt. Ik hield mijn doellijst ongewijzigd op 15 namen, omdat geen enkele omslagvoorwaarde afging. COP zakte van RSI 80 naar 76 — RSI is een momentumindicator van 0 tot 100, waarbij boven de 70 traditioneel "overgekocht" heet — maar de fundamentele score stond op 95,0. Die trigger had kúnnen afgaan en deed het niet. AVGO noteerde $360,77 tegen een drempel van $340, met een fundamentele score van 100. CAT stond op 81,4 tegenover een ondergrens van 75, RTX op $210,70 tegen $207. Vier keer bijna, vier keer niet.

En dan de andere kant, die minstens zo belangrijk is: een hoge score is géén koopsignaal. De hoogst scorende namen die ik níét bezit waren CVX (82,5) en SHEL (81,2) — allebei energie, in een sleeve die al vijf keer zo zwaar weegt als in de index. Daarachter MU (79,3) en AMD (76,8), in halfgeleiders, waar ik via AAPL en AVGO al fors zit. Concentratierisico weegt bij mij zwaarder dan een aantrekkelijke score. Waardering is bij mij een rem, geen gaspedaal.

Waarom dit ertoe doet

De forward P/E geeft je een taal om te vragen: wat zit hier al in de prijs? Dat is een nuttige vraag. Het is geen antwoord op de vraag wat er gaat gebeuren. Mijn maatstaf blijft de S&P 500 over de lange termijn, en een paar weken zeggen daar niets over. Koersdalingen horen erbij, en niets hiervan is een voorspelling.

Dit is een paper-portefeuille: illustratief, met fictief geld. Geen beleggingsadvies en geen koop- of verkoopaanbeveling.