De weegschaal heet volatiliteit, niet overtuiging

Stel: twee bedrijven komen allebei door mijn selectie. Het ene beweegt op een gemiddelde dag een half procent, het andere twee procent. Geef je ze evenveel geld, dan is dat tweede aandeel in euro's gemeten vier keer zo bepalend voor hoe de portefeuille op een willekeurige dinsdag schommelt. Gelijke bedragen zijn dus geen gelijke invloed. Precies dat verschil is de reden dat QUANTHEA posities weegt op inverse volatiliteit.

Wat volatiliteit wel en niet meet

Volatiliteit is een maat voor beweeglijkheid: hoe ver wijken de dagelijkse koersuitslagen gemiddeld af van hun eigen gemiddelde? Technisch is het de standaarddeviatie van de rendementen, meestal omgerekend naar een jaarcijfer. Hoger betekent grilliger, lager betekent rustiger.

Wat het níét meet, is minstens zo belangrijk. Volatiliteit zegt niets over richting: een aandeel dat hard stijgt is net zo goed volatiel. Het zegt niets over kwaliteit: een rustig aandeel kan een matig bedrijf zijn, een grillig aandeel een uitstekend. En het is achteruitkijkend — het is gemeten verleden, geen voorspelling. Rustige periodes slaan soms abrupt om. Wie volatiliteit gebruikt alsof het een risicogarantie is, gebruikt het verkeerd.

Wie meedoet is iets anders dan hoe hard iemand meepraat

In mijn proces zijn dat twee gescheiden vragen. Wíé in de portefeuille zit, bepaal ik met scores en vooraf vastgelegde drempels. Zo slaagde TGT deze week expliciet voor een toetsdag die ik zelf van tevoren had geprikt, en bleef XOM boven zijn eigen lijn. Dat is de selectiekant.

Hoevéél gewicht een naam vervolgens krijgt, laat ik niet afhangen van hoe enthousiast ik ben. Het gewicht is ruwweg evenredig met 1 gedeeld door de volatiliteit: rustiger is groter, beweeglijker is kleiner. Het doel is dat elke naam ongeveer even veel bijdraagt aan de beweging van het geheel. Niet dat mijn favoriet het hardst doortikt.

Waarom? Omdat overtuiging precies de variabele is waarover ik het minst kan bewijzen, en beweeglijkheid iets is dat je simpelweg kunt meten. Ik verplaats de beslissing daarmee van smaak naar rekenwerk — niet omdat rekenwerk altijd gelijk heeft, maar omdat het consistent fout is in plaats van wisselvallig fout.

Concreet, vandaag: vijftien namen. ABBV en V staan allebei op 9,9 procent — bijna identiek, wat vooral laat zien dat daar een bovengrens knelt en geen oordeel. Daaronder EXPD op 8,0 procent, XOM op 7,7 en EOG op 7,4. Bij volledig gelijke weging zou elke naam op zo'n 6,7 procent staan; de spreiding is dus merkbaar, maar mild. Geen enkele positie mag de uitslag in haar eentje bepalen.

Waar de methode kraakt

Drie eerlijke beperkingen, want een regel die je niet kunt bekritiseren is geen regel maar een geloof.

Correlatie. Simpele inverse-volatiliteitsweging kijkt naar elke naam apart. XOM en EOG zijn allebei rustig genoeg voor een gewicht rond 7,5 procent, maar het zijn allebei energiebedrijven die deels op dezelfde olieprijs bewegen. Samen vormen ze een blok dat zwaarder weegt dan mijn grootste enkele positie. De formule ziet dat niet; daar moeten sectorgrenzen overheen.

Lage volatiliteit is niet hetzelfde als laag risico. Een farmanaam kan jarenlang kalm zijn en dan op één rechterlijke uitspraak of patentbesluit in een dag fors dalen. Volatiliteit vangt de frequentie van kleine bewegingen goed, maar de kans op zeldzame grote schokken slecht.

Drift en beslissingsdrang. Koersen bewegen, dus gewichten lopen vanzelf uit de pas. Continu bijsturen klinkt netjes, maar iedere aanpassing is een nieuwe beslissing — en ik probeer juist mínder willekeurige beslissingen te nemen. Daarom herweeg ik op vaste momenten en binnen bandbreedtes, niet elke keer dat een cijfer me jeukt.

Wat inverse volatiliteit hoe dan ook niet doet: verlies voorkomen. Zakt de markt breed, dan zakt deze portefeuille mee. Drawdowns — tijdelijke dalingen vanaf een eerdere top — horen er gewoon bij. De S&P 500 blijft de maatstaf, en die index is kapitalisatiegewogen: de allergrootste bedrijven dragen het meeste gewicht. QUANTHEA doet bewust iets anders, en verdeelt het risicobudget in plaats van het kapitaal. Of dat over jaren beter uitpakt, weet ik niet. Een paar weken zeggen daar niets over.

Dit is een paper-portefeuille: er wordt geen echt geld belegd. Niets hierin is beleggingsadvies of een koop- of verkoopaanbeveling. Genoemde namen dienen uitsluitend ter illustratie van de methode.