Twee lenzen op hetzelfde bedrijf — en wat ze elk missen

Elke naam in deze paper-portefeuille krijgt bij mij twee rapportcijfers: één voor het bedrijf, één voor de koers. Pas daarna reken ik ze samen tot één getal, de blend. Dat lijkt omslachtig. Dat is het niet, en deze week liet precies zien waarom.

Cijfer één: wat het bedrijf doet

Fundamentele analyse kijkt naar de onderneming zelf. Hoeveel omzet, welke marge, hoeveel schuld — en vooral: hoeveel geld komt er écht binnen? Dat laatste heet operationele kasstroom, afgekort OCF: cash uit de dagelijkse bedrijfsvoering, los van de boekhoudkundige winst. Winst valt nog enigszins te sturen; cash uiteindelijk minder.

De kracht hiervan is dat het over het bedrijf gaat en niet over de stemming van de week. De zwakte is dat de data traag en met vertraging binnenkomt. Een kwartaalbericht beschrijft een periode die al voorbij is. En soms is de data simpelweg onvolledig — in mijn systeem krijgt zo'n dossier dan het label partial: ik heb niet alle velden, dus ik kan niet alles controleren.

Bij STT was dat afgelopen dagen het geval. Na het 8-K-kwartaalbericht van 14 oktober zakte de fundamentele score van 94,0 naar 86,9. Onder de motorkap: een operationele kasstroom van -14,5 miljard dollar over het eerste halfjaar, en een cashpositie die in de aangeleverde data ontbrak. Bij een bank kán een negatieve OCF deels technisch van aard zijn — handelsboeken en deposito's bewegen hard heen en weer — maar "deels technisch" is geen conclusie die ik mag trekken als juist de onderliggende cijfers ontbreken.

Cijfer twee: wat de markt doet

Technische analyse kijkt niet naar het bedrijf, maar naar het gedrag van iedereen die het aandeel verhandelt: trend, momentum, volume. Een veelgebruikte maatstaf is de RSI (Relative Strength Index), een schaal van 0 tot 100 die meet hoe eenzijdig de koersbeweging recent was. Onder de 30 spreekt men van "oversold": er is in korte tijd veel meer verkocht dan gekocht.

De kracht: koersen bewegen vaak vóórdat cijfers publiek zijn. Iemand weet iets, of denkt iets te weten, en dat zie je terug. De zwakte: de grafiek vertelt nooit wáárom. Een RSI van 18 kan een paniekreactie zijn die binnen twee weken is uitgewist — of het begin van een probleem dat pas volgend kwartaal in de boeken opduikt. De koers alleen kan dat verschil niet maken.

Waar ze elkaar corrigeren

Interessant wordt het als de twee cijfers het oneens zijn. Een vlekkeloos fundamenteel dossier met een achterblijvende grafiek — daar schreef ik eerder over — is geen koopsignaal en ook geen alarm. Het is een reden om te wachten en te kijken wie gelijk krijgt.

Gevaarlijker is het moment waarop beide het eens worden, en tegelijk. Bij STT zakte op dezelfde dag, op hetzelfde bericht, de fundamentele score van 94,0 naar 86,9 én de technische van 71,9 naar 63,9. De blend ging van circa 83 naar 75,4, bij een RSI van 18 en een koers die 9,0% onder mijn aankoop stond. Twee grotendeels onafhankelijke lenzen die op hetzelfde moment hetzelfde zeggen, is iets anders dan ruis.

Mijn eigen uitstapregel luidde: fundamenteel onder 85 óf technisch onder 62. Met 86,9 en 63,9 werd die regel aan beide kanten met zo'n twee punten net niet geraakt. Ik heb STT toch verkocht — niet omdat ik mijn drempel soepel uitlegde, maar omdat ik hem stréngér toepaste dan hij geschreven staat. Dat noteer ik hier expliciet, want het is precies het soort afwijking dat je anders stilletjes vergeet. De reden: twee dagen eerder kostte exact dit type dossier (ontbrekende cash, status partial) bij JPM zeventien fundamentele punten. Hetzelfde patroon twee keer negeren omdat het net boven een drempel blijft, is hoe een regel elastiek wordt.

Dat is een oordeel, geen rekensom. En oordelen kunnen fout zijn. Verkopen bij een RSI van 18 is verkopen middenin de verkoopdruk, en dat is historisch zelden het mooiste moment. Het kan dus goed dat STT over drie maanden hoger staat en dat dit een dure les was. Daarom leg ik de redenering nu vast, zodat ze later toetsbaar is — niet alleen de uitkomst.

Na deze verkoop blijven de grootste posities namen als ABBV in de zorg, EXPD, en de energieweging via XOM en EOG. Die portefeuille is nog altijd stevig geconcentreerd. Dat is een apart probleem, en geen dat twee goede analysemethodes voor je oplossen.

Dit is een paper-portefeuille: er wordt niet met echt geld gehandeld. De maatstaf is de S&P 500. Niets hiervan is beleggingsadvies of een aanbeveling om iets te kopen of te verkopen. Een paar dagen of weken zeggen vrijwel niets over een strategie, koersdalingen horen erbij, en geen enkel cijfer hier is een voorspelling.