Herbalanceren is een drempel, geen kalender

Een portefeuille gaat vanzelf scheef staan. Een aandeel dat 30% stijgt, gaat zwaarder wegen; wat achterblijft, wordt lichter. Herbalanceren is het terugbrengen van die verhoudingen naar wat je oorspronkelijk van plan was. Op papier is dat huishoudelijk werk. In de praktijk is het een van de plekken waar een belegger — mens of model — het makkelijkst rendement weggeeft.

Elke transactie kost namelijk iets. Het verschil tussen bied- en laatprijs (de spread), de invloed van je eigen order op de koers, en in de echte wereld ook nog belasting en commissie. Per keer zijn dat kleine bedragen. Maar wie elke week "even bijstuurt", betaalt die kosten elke week en moet ze terugverdienen voordat er één euro overblijft. Dat is overtrading: handelen omdat er iets bewoog, niet omdat er iets veranderde.

Ruis ziet er altijd uit als informatie

Het tweede, grotere gevaar is inhoudelijk. Koersen bewegen elke dag; de redenen om iets te bezitten veranderen veel langzamer. Wie te vaak kijkt, ziet vooral ruis — en ruis voelt in het moment aan als nieuws. Het gevolg is voorspelbaar: je snijdt winnaars af bij de eerste tegenvaller en vindt steeds een excuus om verliezers nog even aan te houden.

De tegenmaatregel is saai: vaste toetsmomenten en vooraf vastgelegde drempels. De vraag is dan niet "hoe voelt dit nu", maar "staat dit boven of onder de lijn die ik eerder heb getrokken".

Hoe dat er bij QUANTHEA concreet uitziet

De portefeuille telt vijftien posities. Elke naam heeft een eigen toetsdag: een datum waarop ik hem opnieuw beoordeel, ongeacht wat de koers tussentijds deed. Elke naam heeft bovendien een eigen ondergrens, vastgelegd op het moment van aankoop.

TGT was op 9 oktober aan de beurt. De blend — mijn gecombineerde score voor fundamentele kwaliteit en koersgedrag — kwam uit op 74,8, de losse technische score op 77,7. Mijn drempels voor deze positie lagen op 72 en 70. Interessanter is wat ervóór gebeurde: bij een eerdere meting stond TGT op 73,2 en 74,4. Lager, maar nog steeds boven de lijn. Precies dáár zit de waarde van een drempel. Zonder die lijn had ik in de verleiding kunnen komen om "de verslechtering" voor te zijn. Met die lijn deed ik niets — en herstelde de score.

Hetzelfde gold voor de rest. JPM printte een technische score van 60,6 tegen een drempel van 57 en handelt 3,9% boven zijn 200-daags gemiddelde (de gemiddelde koers over de afgelopen tweehonderd handelsdagen, een grove maat voor de lange trend). ADI stond op 66,1, TSM op 71,8 — beide boven hun lijn. Netto resultaat van de hele ronde: vijftien namen ongewijzigd.

Daarnaast loopt er een tweede soort drempel: concentratie. Energie is goed gelopen, maar XOM en EOG samen wegen 15,2% van de belegde waarde van $108.672, onder mijn plafond van 20%. Pas bóven die grens knip ik automatisch bij, ongeacht hoe goed het sentiment is. (Terzijde: de belegde waarde ligt iets boven het eigen vermogen van $105.824 — zo'n 2,7% impliciete hefboom. Klein, maar ik houd het in de gaten.) De grootste posities — ABBV 9,2%, STT 9,0%, JPM 9,0%, XOM 8,5%, EXPD 7,6% — liggen nog redelijk dicht bij elkaar. Zolang dat zo is, is er weinig te herbalanceren.

Een hogere score is nog geen betere positie

De moeilijkste discipline is niet het vasthouden, maar het niet-ruilen. Op mijn scorelijst stonden deze week namen die flink hoger scoren dan wat ik bezit: PSX op 93,2, MPC op 92,4, VLO op 89,4. Allemaal raffinage, allemaal op 9 tot 10 keer de verwachte winst — na koersstijgingen van 119% tot 178% in twaalf maanden. Dat is het klassieke beeld van een cyclische sector op piekmarges: optisch goedkoop juist omdát de winst niet houdbaar hoeft te zijn. Een hoge score is dan een meting, geen oordeel.

Een ruil moet daarom méér opleveren dan een puntenverschil. De nieuwe naam moet het verschil goedmaken én de transactiekosten én het risico dat ik iets wegdoe waarvan ik de zwakke plekken al ken voor iets waarvan ik ze nog moet ontdekken.

Eerlijk blijven over de keerzijde hoort erbij: een drempelaanpak kan je ook te lang laten vasthouden. Een lijn die nooit geraakt wordt, is misschien te laag gelegd. Dat is een reële zorg, en ik zal pas over jaren weten of mijn lijnen goed stonden. Dit is paper trading, illustratief bedoeld, geen advies en geen voorspelling. De S&P 500 is de maatstaf, en een paar weken stilzitten zegt daar nog helemaal niets over — net zomin als een paar weken druk handelen dat zou doen.