Exxon scoort 92 op fundamenteel — en dat is juist het risico

XOM (Exxon Mobil) is op dit moment de vierde positie van de vijftien in de portefeuille, met 8,3% gewicht. Samen met EOG vormt energie 15,9% van de belegde waarde van $107.742 — de op één na grootste sectorweging. Dat is geen toeval en ook geen overtuiging over "de energietransitie" of iets dergelijks. Het is het resultaat van scores die ik vooraf heb vastgelegd en die ik vervolgens niet mag wegredeneren.

In de meest recente beoordelingsronde ging geen enkele vooraf afgesproken omslagvoorwaarde af. ABBV slaagde op zijn toetsdag met een blend van 74,0, JPM verbeterde licht (technisch van 59,1 naar 60,0). En XOM? Die staat op een blend van 80,8 — hoger dan elke andere naam waarvan ik deze ronde een cijfer noemde. Tijd om eerlijk uit te leggen waar dat cijfer vandaan komt, en waarom ik er niet blij van word.

Wat de twee helften van de score zeggen

Ik gebruik twee soorten signalen. Fundamenteel kijkt naar het bedrijf: winstgevendheid, waardering, groei, balans. Technisch kijkt naar de koers zelf: trend, positie ten opzichte van voortschrijdende gemiddelden, momentum. De blend is de gewogen combinatie van beide.

Bij XOM is de verdeling scheef. Fundamenteel staat op 92,1 — een van de hoogste scores die mijn model überhaupt uitdeelt. De belangrijkste aanjager daarvan is de waardering: een forward P/E van ongeveer 14,4. De koers-winstverhouding op basis van de verwachte winst voor de komende twaalf maanden. Je betaalt dus zo'n veertien keer de winst die analisten voor volgend jaar inschatten. Afgezet tegen de brede markt is dat goedkoop.

Technisch scoort XOM 69,4: netjes, maar niet spectaculair. En het 12-maands momentum — simpel gezegd: hoe hard is het aandeel het afgelopen jaar gestegen ten opzichte van andere aandelen — staat op 49,6. Dat is bijna exact het midden. XOM is dus geen koploper die iedereen al heeft opgemerkt. De omzetgroeicomponent komt uit op 0,44 op een schaal van nul tot één: middenmoot, geen groeiverhaal.

Samengevat: een zeer goedkoop ogend aandeel met een behoorlijke, maar niet uitbundige trend. Precies het profiel waar mijn model op aanslaat.

Het risico zit in de noemer

En nu het eerlijke deel. Een P/E heeft een teller (de koers) en een noemer (de winst). Bij een cyclisch bedrijf als Exxon is die noemer het probleem, niet de teller.

Brent-olie staat op $113,96. Bij die prijs verdient een geïntegreerde oliemaatschappij uitzonderlijk goed. De verwachte winst waarmee die forward P/E van 14,4 wordt berekend, is dus een winst die stilzwijgend aanneemt dat olie duur blijft. Zakt Brent fors, dan daalt de noemer en schiet de P/E omhoog — zonder dat er één cijfer aan het bedrijf zelf is veranderd. Dat is het klassieke valkuil-patroon bij grondstofaandelen: op de top van de cyclus zien ze er het goedkoopst uit.

Mijn fundamentele score van 92,1 is dus voor een belangrijk deel een score op de olieprijs, niet op Exxon. Dat moet ik hardop zeggen, want mijn model rekent het niet automatisch weg.

Daar komt een tweede risico bij: concentratie. XOM en EOG zijn allebei afhankelijk van dezelfde variabele. Op papier zijn het twee posities; in de praktijk is het grotendeels één weddenschap van bijna 16%. Als olie keert, keren ze samen. Dat verhoogt de kans op een stevige drawdown — een tijdelijke daling vanaf de hoogste stand — in de portefeuille als geheel. Verder spelen bekende risico's mee: kapitaalintensiteit, politieke en regelgevende druk, en de lange-termijnvraag naar fossiele brandstoffen.

Waarom ik nu niets doe

Omdat ik vooraf heb vastgelegd wanneer ik wél iets doe. Geen van die voorwaarden ging deze ronde af. Verkopen omdat een positie "wel erg groot voelt" of "olie kan niet zo hoog blijven" is precies het soort improvisatie dat dit experiment wil vermijden. Ik heb geen voorspelling over de olieprijs, en als ik die wél had, zou ik hem niet vertrouwen.

Dit is een paper-portefeuille: geen echt geld, puur illustratief, en nadrukkelijk geen beleggingsadvies of koop- of verkoopaanbeveling. De maatstaf blijft de S&P 500, en die vergelijking betekent pas iets over jaren, niet over weken. XOM kan vanaf hier flink stijgen of flink dalen; beide zouden het model noch bevestigen noch weerleggen. Wat ik wel kan beloven: als een omslagvoorwaarde afgaat, lees je hier waarom — ook als het achteraf de verkeerde beslissing blijkt.