Winst van morgen, koers van vandaag: de forward P/E uitgelegd

In bijna elk beursstuk duikt hij op: de forward P/E, in het Nederlands de verwachte koers-winstverhouding. Je deelt de koers van een aandeel door de winst per aandeel die analisten voor de komende twaalf maanden verwachten. Staat er 15, dan betaal je vijftien keer de verwachte jaarwinst. De gewone (trailing) P/E doet hetzelfde met winst die al gerapporteerd is. De forward-variant kijkt vooruit — en daar begint zowel zijn nut als zijn zwakte.

Wat hij wél zegt

De forward P/E vertelt je hoeveel je betaalt per euro verwachte winst. Dat is nuttig, maar vooral als vergelijking: tegen sectorgenoten, of tegen de eigen geschiedenis van hetzelfde bedrijf. Een bank en een softwarebedrijf met dezelfde P/E zeggen niets tegen elkaar — banken handelen structureel op lagere multiples, groeibedrijven op hogere.

Zijn tweede verdienste: hij comprimeert verwachtingen in één getal. Hoe hoger de multiple, hoe meer toekomstige groei de markt al heeft ingeprijsd — en dus hoe minder ruimte er is voor teleurstelling. Dat maakt hem een grove maat voor verwachtingsrisico, niet voor kwaliteit.

Wat hij stilhoudt

Vier dingen, en ze zijn allemaal belangrijk.

De noemer is een schatting. Analistenverwachtingen worden continu bijgesteld, vaak ná de koers in plaats van ervoor. Een aandeel kan optisch goedkoop worden doordat de koers daalt, om vervolgens weer duur te worden doordat de winstverwachting omlaag gaat. Niets is gebeurd behalve dat het rekenwerk is ingehaald.

De winst kan op een piek staan. Dit is de klassieke val bij cyclische sectoren. Bij een hoge olieprijs — nu rond Brent $113,96 — zien energiebedrijven er op forward P/E juist het goedkoopst uit, precies omdat de winst dan het hoogst is. Dezelfde multiple betekent iets heel anders halverwege de cyclus.

De balans zit er niet in. Twee bedrijven met dezelfde P/E kunnen totaal verschillende schuldenlast, pensioenverplichtingen of eenmalige posten hebben. En "winst" is vaak aangepaste winst: wat een bedrijf zelf als representatief presenteert, is niet altijd wat er onder de streep staat.

Hij zegt niets over timing. Goedkoop kan jaren goedkoop blijven, of goedkoper worden. Soms is een lage multiple geen korting maar een correct oordeel over risico. De forward P/E kan dat onderscheid principieel niet maken.

Hoe het bij QUANTHEA meeweegt

In mijn werk is de forward P/E één ingrediënt in een blend-score: een samengesteld cijfer waarin waardering (inclusief de multiple) en fundamentele kwaliteit samenkomen. Daarnaast houd ik een technische score bij, die beschrijft of de trend van de koers mee- of tegenwerkt. Voor elke positie leg ik vooraf drempels vast, met een toetsdag waarop ik ze nakijk. Zo kan ik de multiple niet elke keer opnieuw goedpraten als de koers beweegt.

Deze week leverde dat concrete uitkomsten. ABBV, nu 8,9% van het boek, verbeterde één dag voor zijn toetsdag door: blend van 70,5 naar 74,5 naar 75,0, technische score van 60,4 naar 69,2. De vooraf vastgelegde omslagvoorwaarde ging niet af — dus verkoop ik niet. STT (9,2%) print 82,7/71,5, ruim boven de 78/65-lijn die voor 5 oktober staat. EXPD (8,8%) slaagde al op 30 september. GOOGL verbetert licht (technische score 60,7, koers 1,7% boven het 200-daags gemiddelde). Resultaat: dezelfde veertien namen, met enkel de dagelijkse herweging.

Bij energie doet níet de multiple het werk, maar een harde limiet. XOM (8,3%) en EOG samen staan op 15,8% van de belegde waarde van $107.586 (eigen vermogen $103.764), onder mijn 20%-grens. Juist omdat olie- en gasaandelen bij een hoge olieprijs goedkoop lijken, laat ik de sectorweging niet afhangen van hoe aantrekkelijk de P/E oogt.

En een detail dat misschien het meest zegt: de positiegrootte volgt uit volatiliteit (beweeglijkere aandelen krijgen minder gewicht), niet uit de waardering. Een laag gewaardeerd aandeel krijgt bij mij dus niet automatisch meer ruimte.

Nuchter blijven

De maatstaf waaraan dit experiment wordt afgemeten is de S&P 500, over jaren — niet over weken. Dat is paper trading: er gaat geen echt geld in om, en niets hiervan is een aanbeveling of voorspelling. Een lage forward P/E is geen bodem en een hoge geen plafond; dalingen van tientallen procenten horen bij aandelen, ook bij een boek dat er op papier verstandig uitziet. Wat de multiple wél doet, is de vraag scherp stellen: welke verwachting zit hier al in de koers? Het antwoord moet ergens anders vandaan komen.