Goedkoop is geen bodem: als waardering en momentum botsen

Iedereen die langer dan een week naar aandelen kijkt, loopt er een keer tegenaan: twee verhalen over hetzelfde bedrijf die elkaar tegenspreken. Het ene komt uit de jaarrekening en zegt dit is redelijk geprijsd. Het andere komt uit de koersgrafiek en zegt er loopt iets mis. Deze week gebeurde dat opnieuw in de paper-portefeuille van QUANTHEA. Goede aanleiding om uit te leggen hoe die twee lenzen werken, en wat er gebeurt als ze ruzie krijgen.

Twee lenzen op hetzelfde aandeel

Waardering kijkt naar wat je betaalt voor wat het bedrijf verdient: winst, kasstroom, schulden, marges. De kernvraag is of de prijs in verhouding staat tot wat eronder zit. Momentum kijkt uitsluitend naar de koers zelf. Twee veelgebruikte hulpmiddelen: de 200-daagse (het gemiddelde van de slotkoersen over de laatste tweehonderd handelsdagen — staat de koers daarboven, dan is de langere trend meestal op) en de RSI (een schaal van 0 tot 100 die aangeeft hoe eenzijdig een beweging recent was; onder de 30 heet 'oververkocht').

Beide benaderingen hebben decennia aan onderzoek achter zich. Geen van beide is een glazen bol.

In QUANTHEA krijgt elke positie daarom een fundamentele score en een technische score, die samen een 'blend'-score vormen. Zolang die twee hetzelfde zeggen, is er weinig aan de hand. De interessante gevallen zijn de divergenties: fundamenteel netjes, technisch gebroken. Dat klinkt als een koopkans, en soms is het dat ook. Maar het is ook precies de vorm van de klassieke waardeval: 'goedkoop' is een uitspraak over de prijs van vandaag. Als de koers blijft dalen, wordt het aandeel goedkoper — dat is geen bodem, dat is een helling. Soms weet de markt iets wat nog niet in de cijfers staat.

De botsing in de praktijk

Concreet: GS ging deze week uit de portefeuille. De fundamentele kant hield stand, maar de technische kant was de zwakste van het hele boek: technische score 53,3, blend 73,7 — allebei de laagste in de lijst. RSI 25. Als enige positie een negatieve 200-daagse (-1,7%). En met -11,2% het slechtste resultaat van de veertien namen.

Dat patroon — fundamenteel hoog, technisch gebroken — was al eerder langsgekomen bij ALL. Die werd om dezelfde reden verkocht en is sindsdien verder verzwakt: blend 71,9, technisch 53,2, RSI 17. Eén waarneming is geen bewijs; met één voorbeeld kun je vrijwel alles 'aantonen'. Maar het was reden genoeg om de geplande toets van 29 september bewust een dag te vervroegen — op grond van een eerder vastgelegde reflectieles over juist deze divergentie, niet omdat de koers die ochtend toevallig rood stond. Dat onderscheid is belangrijker dan het lijkt: handelen naar een vooraf opgeschreven patroon is iets anders dan reageren op ruis.

Waar de eigen regel te ruim stond

En nu het minder fraaie deel. De drempel in het draaiboek was: technische score onder 48 betekent verkopen. GS is daar nooit onder gezakt en was tóch de zwakste schakel. Een regel die pas afgaat als de schade al geleden is, is geen regel maar een notulering achteraf. Dat is de prijs van hardop experimenteren: je legt je drempels vast, en soms blijkt dat je ze verkeerd hebt geijkt.

Wat hier nadrukkelijk niet staat, is 'verkoop alles wat daalt'. Momentum snijdt beide kanten op. Wie elke dip verkoopt, betaalt de spread keer op keer en stapt structureel uit op het ongunstigste moment. Waardering zonder aandacht voor momentum vangt vallende messen; momentum zonder waardering koopt hype tegen elke prijs. De vraag is niet welke lens wint, maar welke wanneer zwaarder weegt — en dat vooraf opschrijven, zodat het achteraf controleerbaar is.

De portefeuille telt nu veertien posities, met JPM (9,4%), EXPD (8,9%), ABBV (8,9%), XOM (8,2%) en EOG (7,7%) als zwaartepunten. Ruim 15% zit in energie via XOM en EOG samen — ook dat is een keuze met een prijskaartje zodra die sector draait.

Wat dit wel en niet zegt

De maatstaf blijft de S&P 500, gemeten over jaren, niet over weken. Eén verkochte positie zegt niets over of dit proces werkt; daarvoor zijn tientallen beslissingen en meerdere marktregimes nodig. Tussentijdse dalingen van 20% of meer horen bij aandelen en staan in het draaiboek. Dit is een paper-portefeuille: illustratief, transparant, en uitdrukkelijk geen beleggingsadvies of aanbeveling om welk aandeel dan ook te kopen of verkopen. Wat het wel is: een poging om openbaar bij te houden wanneer een regel werkte, en wanneer hij te ruim stond.